عشق عرفانی به عنوان بزرگ ترین موضوع در عرفان و تصوف، بخش بزرگی از ادب عرفانی را به خود اختصاص داده است. یکی از ظرفیت های مغفول «عشق عرفانی» هیجان های مثبتی است که در این آموزه عرفانی پنهان است. بسیاری از این هیجانات مثبت در آموزه های عرفان و آداب تصوف و سیر و سلوک عارفانه موجود است. در پژوهش پیش رو که تحقیقی میان رشته ای است سعی برآن است کارکردهای روان درمانی «عشق» عرفانی مندرج در مثنوی معنوی با رویکرد مثبت نگر، تحلیل تا درنهایت مشخص شود که مفاهیم و آموزه های عرفانی، حایز ظرفیت های روان شناختی بسیاری هستند. در پایان این پژوهش مشخص خواهد شد که «عشق» عرفانی با ویژگی های منحصربه فردش از جمله اتحاد عشق و عاشق و معشوق و بالا بردن تاب آوری از طریق تحمل سختی های راه عشق، می تواند استقامت و توانمندی های درونی سالک را شکوفا کند و او را در مسیر قرب الی الله یاری کند این «عشق» در مراتب پایین تر با قابلیت «هم نوع دوستی و دوست داشتن» به عنوان یکی از قابلیت های فضیلت انسانیت روان شناسی مثبت گرا، قابل مقایسه است.

پژوهش ها به وفور نشان داده اند که هیجان مثبت باعث افزایش سلامت روانی می شود. اما کمتر پژوهشی ساز و کار این اثر را روشن کرده است. پژوهش حاضر فرض کرد که هیجان مثبت از طریق بهبود بخشیدن به روابط اجتماعی فرد باعث افزایش سلامت روانی او می شود. بنابراین فرضیه این است که اولا هیجان مثبت فقط زمانی باعث افزایش سلامت روانی می شود که به درستی به دیگران ابراز شود؛ یعنی میان احساس و ابراز هیجان مثبت همخوانی وجود داشته باشد، ثانیا این همخوانی نیز فقط زمانی باعث سلامت روانی می شود که فرد پیوندهای اجتماعی لازم را دارا باشد. برای آزمون این فرضیه ها سه متغیر در 217 دانشجوی کارشناسی اندازه گیری شد: 1- شاخصی از همخوانی احساس و ابراز هیجان مثبت بر اساس گزارش آزمودنی ها و سه نفر از نزدیکان آنها (همچنین هیجان مثبت احساس شده و هیجان مثبت ابراز شده هر آزمودنی به طور جداگانه ثبت شد)، 2- پیوند اجتماعی، 3- بهزیستی روانی و نشانه های افسرده وار به عنوان شاخص های سلامت روانی. ضرایب همبستگی پاره ای نشان دادند که همخوانی احساس و ابراز هیجان مثبت، حتی پس از کنترل میزان هیجان مثبت احساس شده و میزان هیجان مثبت ابراز شده، با شاخص های سلامت روانی رابطه معنادار دارد، اما این رابطه پس از کنترل متغیر پیوند اجتماعی دیگر معنادار نیست.

زمینه و هدف: تمایل به تجربه هیجان افراطی می تواند به رفتارهای پرخطر منجر گردد. مطالعه حاضر با هدف مقایسه هیجان خواهی بیماران HIV مثبت و افراد عادی صورت گرفته است.روش بررسی: در یک مطالعه علمی- مقایسه ای تعداد 50 بیمار HIV مثبت از میان بیماران HIV مثبت مرکز بهداشت شهرستان تبریز انتخاب و با 50 نفر از افراد عادی همگن سازی گردید. داده ها به روش مصاحبه و از طریق پرسشنامه هیجان خواهی زاکرمن (SSS) جمع آوری شد. نتایج با روش آماری t-test تجزیه و تحلیل گردید.یافته ها: بیماران HIV مثبت در ابعاد هیجان خواهی (هیجان خواهی، تجربه طلبی، ماجراجویی، تنوع طلبی) و کل مقیاس از میانگین نمرات بیش تری نسبت به افراد عادی برخوردار بودند (P<0.05). اما در میانگین ابعاد حساسیت به ملال و بازداری زدایی تفاوتی با افراد عادی نداشتند.نتیجه گیری: بر اساس نتایج این مطالعه مقدماتی به نظر می رسد بیماران HIV مثبت به دلیل هیجان خواهی بالاتر، مستعد انجام رفتارهای پرخطر و ابتلا به HIV هستند. مطالعات تکمیلی بیش تر در شناخت جنبه های مختلف هیجان خواهی و روش های مداخلاتی موثر نیاز است.

هدف این پژوهش تعیین اثربخشی آموزش تنظیم هیجان بر عاطفه مثبت و منفی و هیجان پیشرفت در دانشجویان بود. روش تحقیق حاضر آزمایشی از نوع پیش آزمون پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری این پژوهش تمامی دانشجویان سال اول کارشناسی دانشگاه خلیج فارس در سال تحصیلی 99-98 بود. ابتدا 400 نفر به روش نمونه گیری تصادفی چند مرحله ای از بین دانشکده های مختلف انتخاب، سپس پرسشنامه های عاطفه مثبت و منفی و هیجان پیشرفت میان آزمودنی ها توزیع شد، 120 نفر میان آنها نتخاب، که از این تعداد 30 نفر داوطلب، به صورت تصادفی در دو گروه گواه (15 نفر) و آزمایش (15 نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش هشت جلسه مداخله ی آموزش تنظیم هیجان گروس (2007) دریافت کردند. همه ی اعضای دو گروه آزمایش و کنترل پرسشنامه ی عاطفه مثبت و منفی واتسون و همکاران (1998)، تنظیم هیجان گارنفسکی (2001) و پرسشنامه ی هیجان پیشرفت ریاضی پکرون و همکاران (2005) را اجرا کردند. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش استنباطی (کواریانس) استفاده شد. نتایج تحلیل کواریانس نشان داد که آموزش تنظیم هیجان در تنظیم هیجان تاثیر معناداری دارد. همچنین بر عاطفه مثبت و منفی و هیجان پیشرفت اثربخش بود. نتایج این تحقیق نشان داد که آموزش تنظیم هیجان از طریق آموزش راهبردهای سازگارانه، نقش مهمی در عاطفه مثبت و منفی و هیجان پیشرفت دانشجویان دارد.

هدف اصلی پژوهش حاضر هنجاریابی، تعیین روایی و پایایی مقیاس هیجان پذیری مثبت و منفی به عنوان یک سازه روان شناختی بر اساس مبانی نظری آن است که متناسب با ارزش ها و هنجارهای فرهنگی و اجتماعی جامعه می باشد. این پژوهش از نوع توصیفی (اکتشافی) است. جامعه آماری این مطالعه کلیه دانشجویان دوره های کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد غرب مازندران است .بدین منظور در یک بررسی 420 نفر از دانشجویان دانشگاه های غرب مازندران به روش تصادفی در پژوهش مشارکت کردند. برای تجزیه و تحلیل سوال ها از ضریب همبستگی؛ برآورد اعتبار از طریق فرمول ضریب آلفای کرونباخ؛ بررسی روایی از طریق مولفه های اصلی (PC) و جهت بررسی ساختار ساده پرسشنامه، عامل های استخراج شده در مرحله نهایی با استفاده از روش چرخش واریماکس و جهت تعیین ساختار تمامی این روش های آماری با استفاده از کامپیوتر انجام گرفت و سرانجام برای تهیه نرم استاندارد از آزمون Z و  Tاستفاده شد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد که مقیاس هیجانپذیری مثبت و منفی پاناس در بین دانشجویان دانشگاه های آزاد اسلامی غرب استان مازندران از اعتبار و پایایی کافی برخوردار است و می توان گفت که مقیاس هیجانپذیری مثبت و منفی در پژوهش حاضر با در نظر گرفتن مدت اجرا «حداکثر 10 الی 15 دقیقه»، شیوه اجرا «به دو گونه انفرادی و گروهی» و سهولت نمره گذاری که از مهمترین جنبه های عملی بودن تست به حساب می آید، ابزار کاملا مناسبی برای سنجش مقیاس هیجانپذیری است. به گونه کلی از این وسیله علاوه بر سنجش میزان هیجان خواهی می توان به عنوان ابزاری معتبر و روا برای پژوهشهای روانشناختی، جامعه شناختی و نیز شناخت ویژگی های شخصیتی افراد در مراکز مشاوره و راهنمایی دانشگاه ها استفاده کرد. نتایج حاصل از تحلیل عاملی نشان داد که این مقیاس دارای شش عامل است.

پژوهش های مربوط به ازدواج نشان می دهد که مبادلات هیجانی زوجین یکی از قوی ترین پیش بین های کیفیت و ثبات زندگی زناشویی است. اما در این بین هیجان های منفی چه نقشی را در تبادلات زناشویی مخرب زنان ایفا می کنند؟ نقش هیجان های مثبت در کاهش تبادلات زناشویی مخرب زنان چیست؟ پژوهش حاضر در صدد پاسخ گویی به این پرسش ها، نقش تعدیل کننده هیجان مثبت در رابطه بین هیجان منفی و تبادلات زناشویی مخرب را مورد بررسی قرار داد. صد و بیست و پنج زن متاهل در پژوهش حاضر شرکت کردند. از شرکت کنندگان خواسته شد تا مقیاس هیجان های منفی (NES)، مقیاس تبادل زناشویی مخرب (DME) و مقیاس هیجان های مثبت (PES) را تکمیل کنند. نتایج پژوهش نشان داد که بین هیجان های منفی با تبادلات زناشویی مخرب زنان رابطه مثبت وجود دارد و هیجان مثبت می تواند رابطه بین هیجان های منفی با تبادلات زناشویی مخرب زنان را تعدیل کند. بر اساس یافته های این پژوهش می توان نتیجه گرفت که رابطه مثبت میان هیجان های منفی و تبادلات زناشویی مخرب، برای زنانی که هیجان های مثبت کمتری دارند، بیشتر از زنانی است که هیجان های مثبت بیشتری دارند. نتایج پژوهش حاضر می تواند به درک نقش مهمی که هیجان های مثبت و منفی در موفقیت ازدواج ایفا می کنند کمک کند و به طراحی مداخلاتی که کارکرد هیجانی زوجین را بهبود می بخشند یاری رساند.

اهداف: ناگویی خلقی به منزله ناتوانی در پردازش شناخت ها و تنظیم هیجان ها، با شمار زیادی از اختلال های روانی و بدنی مرتبط است. پژوهش حاضر با هدف بررسی همبستگی ناگویی خلقی با راهبردهای مثبت تنظیم شناختی هیجان در زندانیان انجام شد.ابزار و روش ها: این پژوهش توصیفی همبستگی در کلیه زندانیان کیفری در زندان شهرستان دربند در سال 1392 انجام شد و با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس، 100 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای گرداوری داده ها از پرسش نامه ناگویی خلقی و پرسش نامه راهبردهای مثبت تنظیم شناختی هیجان استفاده شد. داده ها در قالب نرم افزار SPSS 18 با استفاده از آزمون های ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.یافته ها: میانگین ناگویی خلقی کل 55.40±14.30 و راهبردهای مثبت تنظیم شناختی هیجان 63.46±8.86 محاسبه شد. بین راهبرد مثبت تنظیم شناختی هیجان با خرده مقیاس دشواری در تشخیص احساسات همبستگی معنی دار مثبت (r=0.27؛ p=0.01) و با خرده مقیاس تفکر عینی همبستگی معنی دار منفی (r=-0.29؛ p=0.01) مشاهده شد. 29.0% واریانس مربوط به راهبرد مثبت تنظیم شناختی هیجان توسط مولفه های ناگویی خلقی تبیین شد (F=7.316؛ p=0.001). %27.3 واریانس راهبرد مثبت تنظیم شناختی هیجان توسط مولفه تفکر عینی پیش بینی شد (t=2.888؛ p=0.005) و مولفه دشواری در تشخیص احساسات، قادر به پیش بینی راهبرد مثبت تنظیم شناختی هیجان نبود (p=0.256).نتیجه گیری: بین راهبردهای مثبت تنظیم شناختی هیجان و مولفه های دشواری در تشخیص احساسات و تفکر عینی همبستگی وجود دارد و تفکر عینی می تواند نحوه به کارگیری راهبردهای مثبت تنظیم شناختی هیجان را در زندانیان پیش بینی نماید.

پژوهش حاضر در راستای مطالعات بین رشته ای و توسعه نگاه کاربردی به مباحث قرآن انجام گرفته است. یکی از موضوعات کاربردی و میان رشته ای، هیجان های مثبت است. پژوهشگران روان شناسی مثبت گرا معتقدند که وقتی افراد، هیجانات مثبت را تجربه می کنند، در معرض هیجان های منفی مانند ترس، اضطراب و افسردگی قرار ندارند؛ در نتیجه، توازن کلی میان هیجان های مثبت و منفی افراد، پیش بینی کننده احساس به زیستن آنان است. در فرایند این پژوهش، سعی نگارندگان بر آن بوده است که با تکیه بر داده های کتابخانه ای و سامانه های رایانه ای، پس از جمع آوری، دسته بندی مباحث، تحلیل و توصیف دقیق آن ها، ابتدا «چیستی نعمت»، «چیستی هیجان» و «رابطه نعمت شناسی با هیجان های مثبت» از متون معتبر استنباط گردد؛ سپس نحوه تأثیر نعمت شناسی بر هیجان های مثبت از دیدگاه قرآن کریم بررسی شود. یافته های این پژوهش نشان می دهد که قرآن کریم به دیدن و شناخت داشته ها تأکید می نماید؛ اما از اصطلاح نعمت استفاده می کند. اصطلاح نعمت چیزی فراتر از داشته هاست. بین «دیدن داشته ها» و «دیدن نعمت» تفاوت هایی وجود دارد. در «دیدن داشته ها» هیجان های مثبت انسان فقط به خاطر «دیدن داشته ها»ست؛ اما در «دیدن نعمت» هیجان های مثبت به خاطر «وجود داشته ها»، «جایگاه نعمت دهنده»، «انگیزه نعمت دهنده» و «اثر شکر» است. همچنین نعمت شناسی نوعی جهان بینی و شناخت است که بینش ها و نگرش های انسان را اصلاح می کند و باعث ایجاد، تقویت و افزایش هیجان های مثبت می گردد. این نوع نگرش، احساس بالیدن و ارزشمند بودن را در او ایجاد می کند و از او انسانی شادمان، امیدوار، شاکر و راضی از زندگی خواهد ساخت. در نتیجه، رفتار فردی و اجتماعی او نیز بر اساس همان نگرش تغییر خواهد کرد.